Google Sponsorship Advertise

خرید شارژ و بسته اینترنتی همراه اول، ایرانسل و رایتل

شارژ نیاز دارید؟ بسته اینترنتی لازم دارید؟ با شارژل همه چی تو سه سوت!

چهار سفسطه ذینفعان ارزی چیست؟


اصلاح سیاست ارزی علاوه‌بر تعلل‌ها و ملاحظات در ساختار بوروکراتیک، از طرف برخی جریان‌های فکری و اقتصادی، تحت فشار قرار گرفته است. این گروه‌های فشار با بهره‌گیری از مصلحت‌سنجی‌های بوروکراتیک، به یک مانع مهم در مسیر واقعی‌سازی نرخ ارز تبدیل شده‌اند.

منتشر شده در تاریخ 1396/06/26 - 2 ماه پیش
روزنامه دنیای اقتصاد: اصلاح سیاست ارزی علاوه‌بر تعلل‌ها و ملاحظات در ساختار بوروکراتیک، از طرف برخی جریان‌های فکری و اقتصادی، تحت فشار قرار گرفته است. این گروه‌های فشار با بهره‌گیری از مصلحت‌سنجی‌های بوروکراتیک، به یک مانع مهم در مسیر واقعی‌سازی نرخ ارز تبدیل شده‌اند. درنتیجه این فشارها در دهه‌های گذشته، سیاست‌گذار نتوانسته از یک پارادایم مشخص در حوزه سیاست‌گذاری ارزی بهره ببرد و انتخاب استراتژی مناسب سیاست‌گذار برای واقعی کردن نرخ ارز، با کارشکنی‌های ایشان روبه‌رو شده است.
برآیند ادعاها و سخنان این جریان فشار در چهار محور قابل بیان و بررسی است. «تضعیف پول ملی با افزایش نرخ ارز»، «افزایش سطح عمومی قیمت‌ها»، «اثرگذاری در رشد صادرات خام فروشی» و «رشد قیمت مواد واسطه‌ای و افزایش هزینه‌های تولید» مهم‌ترین موارد مطرح‌شده از سوی گروه مذکور برای جلوگیری از واقعی کردن نرخ ارز است. «دنیای اقتصاد» با استفاده از عمده پژوهش‌های صورت‌گرفته در این حوزه و بهره‌گیری از دیدگاه‌ها و مطالعات اقتصاددانان برجسته ایرانی و تجربه دیگر کشورها، به این چهار ادعا پاسخ داده است. پاسخ به ادعاهایی که اگرچه در ظاهر از یک پشتوانه علمی بهره می‌برد، اما در واقع بازتولید رویکردهای سفسطه‌آمیز در حوزه قیمت‌گذاری ارزی است.
یکی دیگر از ادعاهایی که درباره افزایش اسمی نرخ ارز مطرح می‌شود اینکه افزایش قیمت دلار و تضعیف ریال بیش از آنکه باعث رشد صادرات با محصولات ارزش افزوده باشد، باعث رشد خام فروشی در کشور خواهد شد، بنابراین افزایش نرخ ارز تاثیری در صادرات محصولات تولیدی ندارد و تنها صادرات خام‌فروشی را تقویت می‌کند. سوال مهم مطرح‌شده در پاسخ ادعای مذکور، این است که آیا با کاهش نرخ ارز، صادرات مواد خام فروشی متوقف می‌شود یا حتی کاهش خواهد یافت؟ آیا در سال‌هایی که نرخ ارز به شکل دستوری ثابت نگه داشته شده بود، این سیاست به افزایش صادرات تولیدمحور کمکی کرده است؟ آمارها نشان می‌دهد که از سال 1387 تا سال 1389 میزان صادرات سنگ‌آهن از 7/ 5 میلیون تن به حدود 1/ 18میلیون تن رسیده است. در حقیقت به فاصله دو سال این میزان به بیش از سه‌برابر رشد کرده است، این در حالی است که متوسط بهای آزاد دلار در سال 1387 معادل با 966 تومان بود که در سال 1389 به 1044 تومان رسیده است. در حقیقت نرخ ارز اسمی افزایش 8 درصدی داشته، اما نرخ ارز واقعی کاهش 16 درصدی را ثبت کرده است.
در نتیجه با کاهش نرخ ارز واقعی نیز مشاهده می‌شود که میزان خام‌فروشی یک کالا طی دو سال به بیش از سه‌برابر رسیده است. کارشناسان معتقدند که اتفاقا یکی از دلایلی که صادرات ایران همواره مبتنی بر خام فروشی بوده «ریال قوی» بوده است. ریال قوی قدرت رقابت را از انبوهی از صنایع ما گرفته است و تنها جایی که می‌تواند صادرات، اقتصادی باشد، در منابع زیرزمینی است. ریال قوی اجازه رشد تولید داخل و رقابتی‌شدن صنایع و اقتصادی‌شدن صادرات را نمی‌دهد، بنابراین افرادی که که اصرار به تقویت ریال دارند، در حقیقت حامی وضعیت موجود و محدودشدن صادرات به خام‌فروشی هستند.
برخی مدعیان کاهش نرخ ارز معتقدند که در شرایط کنونی افزایش نرخ ارز سیاست درستی تلقی نمی‌شود به‌دلیل اینکه بسیاری از تجهیزات (مانند ماشین‌آلات و سخت‌افزارها) و مواد تولیدی، به‌خصوص در بخش کشاورزی و معدنی، وارد کشور می‌شوند، با افزایش نرخ دلار قیمت تمام شده در این کالاها با افزایش روبه‌رو خواهند شد و هزینه صادرات را نیز افزایش خواهد داد. بررسی‌ها نشان می‌دهد که این استدلال را نیز نمی‌توان به‌عنوان یک دلیل بدون عیب برای پایین نگه‌داشتن نرخ ارز عنوان کرد. در 15 سال اخیر، ثابت نگه داشتن نرخ ارز اسمی باعث شده کالاهای وارداتی جایگزین تقاضا از محصولات داخلی شود و در نتیجه بسیاری از تولیدکنندگان که در زنجیره میانی تولید قرار داشتند، عملا از صحنه رقابت خارج شوند. این سیاست، باعث شده بود که این علامت به تولیدکنندگان داده شود که میزان واردات کالاها و مواد اولیه و میانی، همواره پرمنفعت‌تر از تامین آن از کالاهای مشابه داخلی بوده است. در واقع تثبیت نرخ ارز، یارانه‌ای بود که به واردات داده شد تا عملا قدرت رقابت صنایع داخلی تضعیف شود.
در شرایط کنونی تداوم این سیاست، می‌تواند این علامت را به تولیدکنندگان بدهد که در آینده نیز واردات با توجه به کاهش واقعی نرخ ارز، حمایت خواهد شد. این موضوع صحیح است که هزینه تولید با افزایش نرخ ارز افزایش می‌یابد، اما به‌دلیل اینکه قیمت کالای داخلی نسبت به کالای مشابه خارجی به‌واسطه افزایش نرخ ارز کمتر رشد می‌کند، تقاضا برای کالای داخلی بیشتر می‌شود و بازهم تولید داخلی که نیاز به کالای واسطه خارجی دارد، از تضعیف ریال، بهره می‌برد. به‌نظر می‌رسد در شرایط کنونی تنها انحصارگران، از افزایش نرخ ارز ابراز نگرانی می‌کنند. برخی از تولیدکنندگان به‌دلیل بالا بودن تعرفه، این اطمینان را دارند که در هیچ شرایطی کالای خارجی امکان رقابت با محصولشان را ندارد، اما این گروه به‌دلیل افزایش هزینه‌های تولید به‌دلیل افزایش نرخ ارز، مانع از حقیقی شدن قیمت دلار می‌شود.
با دوستان به اشتراک گذارید
نشر با ذکر منبع بلامانع است